DIS MY STORIE – 4: Die Belegging

In Oranjevallei, ons eerste gemeente, was daar ʼn oom wat van sy kar se walking shobbers gepraat het. Ons het afgelei dat hy na die skokbrekers (shock absorbers) verwys. Die medikasie vir my tremor het my walking shobbers in so ʼn mate gestabiliseer dat ek weer kon skryf. Ek wou skryf, soos in boeke publiseer. Maar, soos ek voorheen verduidelik het, skryf het ʼn aanloop. ʼn Boom gaan deur ʼn paar seisoene voordat hy vrugte dra.MyStorie 4

Toe ek ongeveer in standerd een was, sien ek eendag in ʼn winkel op Swellendam so ʼn klein vet Bybeltjie, te cute. Vyf sjielings (50c). Ek begin spaar.

Oupa en ouma het op Heidelberg in die Wes-Kaap gebly. Hy was ʼn bouer – en sommer ook vir dieselfde prys ‘n argitek. (Glo dit as jy wil, hy was net tot sub A in die skool.) Hy het ook die stadsaal in 1913 gebou, vandag ʼn historiese gebou met ouwêreldse glorie.

Oupa Tien (afgelei van Martinus) het altyd op die hortjiesbank op die voorstoep gesit en pyp rook. Die rook het vir my baie lekker geruik. Hy’t min gepraat. Ek en my sussie het elke keer geweet hy gaan ons na mister Pew toe stuur. Mister en missies Pew het in die woonstel teen die huis gebly.

Jy loop net om die hoek van die stoep om by die woonsteldeur te kom, maar Oupa moes altyd aanpor: “Toe loop nou, wat staan julle nog?” Hulle sê behoeftes is die sterkste motiveerder vir menslike gedrag. My behoefte aan wat ek uit hierdie poging kon kry was sterker as my ongemaklikheid met die vreemde Engelsman.

Klop, staan beleefd terug. Mister Pew se delikate brilletjie trek skeef as hy sy hand voor sy oë lig om teen die skerp lig te kyk. “Good morning, mister Pew, our grandfather told us you want to see us.” Sonder om ʼn woord te sê draai hy om. Ek rek my nek om te kyk hoe dit binne lyk, maar sien nie verder as die vertoonkas nie. In die spookskemer staan twee engeltjies met poeierblou vlerkies, vasgekeer. Asof hulle hoop ons kom hulle red.

Mister Pew kom terug en sit ʼn sjieling in my hand. “Sê jou oupa moet dit vir julle deurbyt.” Sy uitspraak was moeilik om te volg, maar ons spreek ons opregte dank uit en is terug na Oupa toe. Hy vat die sjieling, haal tydsaam sy beursie uit sy broeksak, maak dit amper eerbiedig oop (geld was toe baie skaars) en kom met twee sikspense te voorskyn (ʼn sjieling was tien sent werd en ʼn sikspens vyf sent.)

So het oupa Tien mister Pew se sjieling vir ons “deurgebyt”.

My pa was ʼn sagtevrugteboer in die Barrydale-omgewing. Hy het ook gedroogde pruimedante aan die SAD gelewer. As die vrugte ryp word, val dit af. Ek en die plaaswerkers se kinders het ywerig vrugte opgetel en ʼn goeie loon gekry, ʼn tiekie (2½c) per week. Die belegging in my spaarbussie het gegroei… (Ek vertel volgende keer verder.)

Bybelprogramme vir vandag se kind en tiener: http://www.fxit.co.za

DIS MY STORIE – 3: ʼn Pil wat werk

DIS MY STORIE – 3: As gevolg van die tremor in my hande kon ek nie skryf nie en my man het vir my ʼn antiekerige ou tikmasjientjie gekoop. Ek is later vir toetse na die neurologie-afdeling van die Nasionale hospitaal in Bloemfontein.MyStorie 3

Die neuroloog begin sommer dadelik met die eerste toetse. Onder andere moes ek ten benevolent elephants vyf keer herhaal. Plus ʼn paar motoriese- en balanstoertjies. Ek kry toe volpunte vir die eerste toetreeks. Voilá!

Die aanvanklike diagnose – wat ná ʼn week se observasie en eksperimente dieselfde gebly het – was dat spanning geen rol speel nie. Want hulle lei af dat my man my liefhet (sy geskenk van die tikmasjien moes hulle hiervan oortuig het), die vier kleintjies is woelig maar normaal, die hond is gepottietrein en die kar is betaal.

Die toestand word toe geformuleer as essensiële tremor, omdat die oorsaak nie vasgestel kon word nie. Die kans dat die medikasie kon help, was 50/50. So nie is daar niks wat die tremor kan beheer nie – dit sal net mettertyd erger word.

Elke oggend seweuur moes ek dieselfde woorde in ʼn boek skryf. Teen die vyfde dag is die dokter en sy span studente oortuig van besliste vordering. Die pil werk! (Terloops, na ongeveer sewe jaar het ek die dosis verminder en later gelos. Beweloos – halleluja!)

Toe kon ek weer op ʼn manier skryf – alhoewel my skrif en my skryfspoed verander het (ek het eers nogal mooi geskryf). Op dié stadium was tik “makliker” as skryf.

En nou? Wat van my belofte aan die Here?

Ek was, snaaks genoeg, rustig daaroor. Voordat jy begin skryf, is daar mos ʼn periode van groei en rypword. Wag vir die regte seisoen. (Ek is nie ʼn voorstander van die inspirasie filosofie nie – asof ʼn skrywer op ʼn sekere dag 12 minute oor 3 ʼn wacky gevoel kry wat jou na die rekenaar dryf. As jy dan jou vingers op die sleutelbord lê, my maat, dan vloei stro-o-o-me van seën uit jou kunstenaarsiel.)

Give me six hours to chop down a tree and I will spend the first four sharpening the axe.” ʼn Skerp beeld wat Abraham Lincoln gebruik om goeie voorbereiding te beklemtoon.

Natuurlik gaan almal nie deur dieselfde prosesse nie. In baie gevalle (dalk die meeste) is heelwat fondasiewerk reeds gedoen voordat jy kies om te begin bou. ʼn Groot deel daarvan kan onbewustelik wees of buite jou beheer. In my geval het dit voor geboorte al begin. Die klein fetus is bedraad om met woorde te kan werk. Soos Jeremia al voor sy geboorte sy aanstelling gekry het. En soos ons elkeen volgens God se plan gevorm word. Custom-designed, one-of-a-kind.

Dit het my laat besef dat God se wonderwerke nie altyd health & wealth is nie. Siekte of pyn kan ook ʼn wonderwerk wees waardeur Hy ons vorm. There is no growth without change; there is no change without fear or loss, and there is no loss without pain (Rick Warren).

DIS MY STORIE – 2: Die tikmasjien

DIS MY STORIE – 2: In sessie 1 het ek van my tremor vertel wat nie op medikasie wou reageer nie. Toe bid ek vir genesing en belowe om, as ek gesond word boeke te skryf wat kinders sal help om God beter te leer ken. Daarna wag ek vir my Vader se reaksie op hierdie rein gedagte.MyStorie 2

Maar dis toe nie asof ek ophou bewe nie, inteendeel. My skrif word later onleesbaar en my ouers kry nie meer briewe nie. Hulle stres.

My goeie man onthou toe die liefde moenie net lippetaal wees nie en hy gaan koop ʼn bargain by Antique Bargain Stores op die hoek van Kerk- en Venterstraat in Sterkstroom. ʼn ABC tikmasjientjie vir R110. Daai tyd was nuwes in die omgewing van R400.

Op dié manier leer ek toe myself tik. Antieke aanslag. Foute word uitgetippex deur ʼn stukkie tippexlint teen die papier te druk en dieselfde letter daarop te tik. So bleik jy die blaps.

Teen daardie tyd voel ek ook soos ʼn verbleikte blaps met ʼn selfbeeld so laag dat ek ʼn kite onder die mat kon vlieg. Dan wonder jy mos of dit vir enigiemand ongerieflik sal wees as jy van die aardbol afspring. Ja, jou kinders moet versorg te word en jou man het ʼn vrou nodig. Maar enigeen wat by haar volle verstand is sal mos vir so iets deug.

Met die vierde besoek verklaar die dokter emosieloos: “Jy sal maar vir ʼn tyd in die psigiatriese kliniek opgeneem moet word, ek kan niks meer vir jou doen nie.” (Hy weet toe nie van nóg sterker kalmeerpille nie, sien.)

ʼn Nag sonder slaap was nog nooit so donker nie. Daarby die onsekerheid of ek ooit weer sal kan skryf. Wat wil God vir my sê? Het ek Hom teleurgestel? Of straf Hy my omdat ek nie my skryftalent in sy diens gebruik nie?

Die volgende dag maak my goeie man summier vir my ʼn afspraak by ʼn ander dokter. Dié luister met belangstelling en besluit om nie impulsiewe afleidings te maak nie. “Heel moontlik is die tremor glad nie stresverwant nie. Ek ken ʼn neuroloog in Bloem en kry so gou moontlik vir jou ʼn afspraak.”

Ek vat toe die trein, want Pappa moet by die kinders bly en in sy vrye tyd die gemeente ook probeer gelukkig hou. Daardie tyd is die dominee gesien as die herder wat maar altyd in die skapies se gesigsveld moet wees. Party blêr ontstoke as hy hom buitekant die kraalmuur durf bevind.

My eerste ervaring in die neurologie-afdeling van die Nasionale hospitaal was nie positief nie. Dit was seker so vyfuur en ek besluit om nie nou al uit te trek en te gaan lê nie. Doen eers ‘n paar strekoefeninge. “En nou? Hoekom trek jy nie jou slaapkleertjies aan nie mevroutjie – jy gaan mos ʼn rukkie hier by ons bly? Toe kom ons wees nou nie moeilik nie.”

“Ons” hou toe nie daarvan om as breingestremd hanteer te word nie. Dit bring “mevroutjie” in die versoeking om die sonde van aanranding te pleeg met die doel om (tydelik) te elimineer. Maar darem kon ek staande bly teen hierdie wrede influisteringe van die bose. Toe bly ek ʼn week daar…

http://www.fxit.co.za

DIS MY STORIE – 1: Tremor en trauma

MY STORIE – 1:  Ek het sommer ʼn behoefte om my storie met jou te deel – die pad wat die Here met my geloop het om die FXit lesreeks te skryf. Dis ʼn langerige pad, daarom word die reis in ses fases of sessies gedoen.

MyStorie 1.png

“As ek jy is, gaan ek dokter toe. Sê nou dit word erger, wat dan?”

Vriende kuier by ons en ek skep rys in ons borde. Ek hou my regterhand se pols met my linkerhand vas. Dis egter nie goed genoeg nie, want ʼn paar ryskorreltjies kry vrolik koers en duik in die beker met vleissous. Ek kan verstaan dat my ritteltits my vriendin kan ontstel. Dit het my ouers, 900 km daarvandaan, ook onstel.

Vandat ek universiteit toe is, skryf ek en my ma elke week vir mekaar. (Ons het nie gebel nie; dit was te duur – ʼn tiekie vir drie minute het spandabel geklink.)

Soos wat die tremor vererger, so minder leesbaar word my skrif. Dit het my pa en ma in so ʼn mate geraak dat hy my eendag bel. “San, jy kan nie so aangaan nie, dit word dan al hoe erger.” My arme pa klink benoud. “Jy moet dadelik dokter toe gaan. Dis van senuwees dat jy bewe my kind, die vier kleintjies vat te veel van jou.”

Ja wel, was dit nie vir die vier kleintjies van tussen twee en ses jaar oud wat my geen kans vir ledigheid gegee het nie, was ek seker al by ʼn dokter. (Terloops, nommer vyf het besluit sy ma het langverlof nodig, want hy’t eers elf jaar later sy opwagting gemaak.)

Ek gaan toe maar dokter toe. “Mevrou,” verklaar hy plegtig met opgetrekte wenkbroue, “jou spanningsvlak is te hoog, waarskynlik as gevolg van ʼn oorvol program en oneffektiewe stresbestuur.” Hy skryf kalmeerpille voor. (Om te help met die oorvol program of om my stresbestuur te verbeter? Wonder ek toe by myselwers.) “Indien dit nie effektief is nie, sal ek jou graag binne ʼn maand weer wil sien.”

Dis toe nie effektief nie en na ʼn maand kry ek sterker kalmeerpille. Wat toe ook nie effektief is nie. Na die derde poging is ek nie meer weet wie ek is nie. Hang tussen niks en nêrens. Al wat verander, is dat ek nie meer gepla is nie. Kan nie worry nie, te danke aan die susmiddel.

Dit pla egter steeds die mense wat vir my omgee.

“Susan, jy moet eendag ʼn skrywer word,” onthou ek my taalonderwyser se woorde nadat ek twee keer in standerd nege opstelwedstryde op nasionale vlak gewen het.

Is dit dalk waarom ek nou nie meer kan skryf nie – straf God my? “Here,” belowe ek toe, “as ek eendag weer kan skryf, sal ek iets skryf wat kinders sal help om U beter te leer ken.” Ja ek weet, ek is nie die eerste een wat vir God ʼn guns vra in ruil vir ʼn teenprestasie nie. Seker maar “menslik” – veral wanneer jy in ʼn gat is?

Toe wag ek. En ek bid. En ek wag.

http://www.fxit.co.za

GRATIS: 3 Kersfeeslesse, gr R tot 6

‘n Kortreeks van drie lesse met PowerPoint is gratis beskikbaar. Bestel per e-pos by info@fxit.co.za.

Vir alle Christelike kerke en groepe vir Sondagskool/kategese, kinderkerk, skole, jeugdienste, kampe, tiener-kleingroepe, ens. Pryse vanaf R150 per reeks.

Maklik om voor te berei en lekker om aan te bied.

FXit programme bevat praktiese toerusting vir aanbieders asook hulpmiddels (prente, werkblaaie, PowerPoint, gespreksvrae en rollespel).

GRATIS: meer as 20 voorbeeldlesse: www.fxit.co.za.

Ervaringsleer in die Sondagskool

Jy is aan ervaringsleer blootgestel vandat jy jou eerste skree gegee het. Blog e.leer

Dis reeds algemene kennis dat jy gedurende jou eerste twee lewensjare meer nuwe dinge geleer het as gedurende die res van jou lewe. Hoe? Deur ervarings.

Mense word deur ervarings gevorm.

ERVARINGSLEER is die proses waardeur ‘n kind tot ‘n volwassene ontwikkel. Die beginsel geld ook vir godsdiensopvoeding.

“Ervaringsleer in die Sondagskool? Dit kan tog nie. Hulle moet mos feite leer. En feite kan jy net leer as iemand jou daarvan vertel.” Dis tant Katti Gismus se mening.

Die tannie sit op slag die pot mis. Sy verstaan nie dat die evangelie nie uit feite saamgestel is nie, maar dat dit ten diepste gaan oor ‘n verhouding tussen ‘n Vader en sy kinders. Dis daarom gepas dat ervaringsleer ook in ‘n verhoudingsomgewing sal plaasvind.

Loer gerus in by http://www.fxit.co.za vir maklike maniere om ervaringsleer toe te pas. Die kurrikulum sluit jaarprogramme vir gr 0 tot 12 in. Dis gepas vir skole, Sondagskole, kinderkerk, tienerkleingroepe, kampe, ens.

Gratis aanbod: Bybelstories op TIENERVLAK

In iKonekt reeks 3 kry karakters uit die Ou Testament lewe in die tienerwêreld.Rolspel

Deur rollespel en gespreksgroepe word die boodskap van eeue gelede relevant in die moderne wêreld.

Vir ʼn gratis program as voorbeeld stuur die woord iKonekt 3 na info@fxit.co.za.

Die FXit Bybelkurrikulum vir gr R tot 12 word in ouderdoms- of graadgroepe ingedeel. In totaal is daar 21 produktesestien in Afrikaans en vyf in Engels. Die meeste is ook as e-boeke beskikbaar.

GRATIS VOORBEELDLESSE van elke reeks op www.fxit.co.za.

Tieners soek die waarheid. HELP HULLE!

Die konvensionele idee is dat kinders skool toe of kerk toe moet gaan om te leer. Dis ʼn halwe waarheid. Inteendeel, in sy eerste twee jaar leer die mens meer as gedurende die res van sy lewe. Sonder skool of kerk.Waarheidsoeker

Outodidaktiese leer of self-leer is super effektief van speenoud tot stokoud. Dit behels EVO-leer: deur Ervaring, Voorbeelde en Ontdekking. Dit verskil van verbale leer of leer-uit-die-boek in dié sin dat dit baie meer beweging en energie genereer. Veral ook brein-energie, want dit vra sosiale interaksie. Dit lééf!

Deur interaktiewe leer in kleingroepe word Ervarings gedeel, na Voorbeelde (uit die Bybel en uit die praktyk) gekyk en waarhede uit die Woord Ontdek. Hulle leer deur te chat & share. Om na mekaar se sienings te luister bring ook wedersydse insig en begrip.

The way to reach them is not by glitzy rallies and hyped up motivational speakers with tattoos and torn skinny jeans. These young people are not shallow. They are worried and even despairing that the faith they have been taught is actually unable to support them once they leave the nest. They are not consumers looking for a cool deal. They are looking for meaning, whether their faith matters (Peter Enns).

Hulle soek na betekenis en hulle wil ook graag betekenis aan die wêreld gee. Die jeugwerker wat dit verstaan, sal die volgende gewoontes aanleer:

  • Fasiliteer die groep om self te ontdek, sonder om “klas” te gee of te preek.
  • Sien jouself nie as die kenner wat voor staan nie, maar as die begeleier wat saamgaan.
  • Maak ʼn denkskuif: van rasionele oriëntering na ervarings- en toepassingsleer.
  • Fokus op leer-binne-verhoudings in ʼn vriendelike, ontspanne atmosfeer.
  • Skep ‘n oop en veilige klimaat. Elkeen moet gemaklik voel om enigiets te deel sonder om te skok of om gekritiseer, gespot of veroordeel te word. In baie gevalle is daar nie eintlik ‘n (regte of verkeerde) antwoord nie – dis slegs menings of ervarings wat gedeel word.

Ons ondervinding is dat die gelowige tiener graag wil weet wat die Bybel oor sekere beginsels sê. Hulle wil nie gepamperlang word deur die snykante van die Woord af te vyl sodat hulle nie aanstoot vat en die kerk los nie.

Ten diepste soek hulle na die waarheid. Al verklaar die sekulêre humanisme dat daar nie ʼn absolute waarheid is nie, is dit die kerk se taak om hulle te fasiliteer om die Waarheid te ontdek. En daar is net Een. Absoluut.

Tiener-eie Skrifgefundeerde programme met #gratis #voorbeeldlesse is by www.fxit.co.za.

Die FXit-reeks bestaan uit 21 produkte vir gr R tot 11. Vir die #skool, #Sondagskool, #kampe, ens.

Tieners soek ore. HELP HULLE!

“Dis nie my scene nie,” hoor ek een van hulle sê. “Duidelik wil hulle ons impress, maar hulle probeer nie uitvind wat ons regtig soek nie. Stel nie belang om te luister nie.”Tiener-eie programme.png

Baie kerke en geloofsgemeenskappe sukkel om ruimte vir die jeug te maak. Nie ruimte soos in vloeroppervlak nie, maar veral ruimte in hul gebruike en bedieningmodelle. Volgens navorsing wat David Kinnaman in gevestigde kerke wêreldwyd gedoen het, draai meer as die helfte van hulle ná hoërskool hul rug op die kerk.

So, wat “soek” die tiener, of aan watter behoeftes moet tienerbediening aandag gee – selfbeeld, morele waardes, verhoudings, depressie of probleemouers? Dit ook ja.

Maar ek wil waag om ʼn ankerwoord vir die primêre behoeftes van hierdie generasie te suggereer: LUISTER. Hulle soek jou ore.

Met intensiewe luister word al die ander behoeftes mettertyd spontaan aangespreek, want deur opregte belangstelling verdien jy hulle vertroue. En vertroue is ʼn fundamentele bousteen van enige verhouding.

Omdat tieners “vreemd” begin optree, is volwassenes – veral hulle ouers – geneig om hulle soos vreemdelinge te behandel. Aggressie word met aggressie beantwoord en stilte met stilte. Met negatiewe gevolge vir albei partye.

Soms toon hy sosiale woede en is ontevrede met die mensomgewing. Hy staan krities teenoor baie dinge. Ook teenoor grootmense “wat nie na ons luister nie en altyd dink hulle weet beter.”

Wanopvatting: Tieners leer om Bybelbeginsels te verstaan slegs in die aanwesigheid van ‘n volwassene.

Human beings are learning creatures. We don’t have to persuade babies to be curious and to seek competence and understanding. The same can be true of teenagers. (North Star Teens learning experience: http://www.northstarteens.org)

Adolessente hou van uitdagings – hulle wil sèlf ontdek. Hulle moet gefasiliteer word om antwoorde op aktuele vraagstukke uit die Woord te kry.

Die antwoord lê in ʼn tiener-eie metodiek wat die tiener help om te ondersoek en te ontdek. Met so min moontlik insette van volwassenes.

Skrifgesentreerde tiener-eie programme met #gratis #voorbeeldlesse: www.fxit.co.za.

Die FXit-reeks bestaan uit 21 produkte vir gr R tot 11. Vir #skool, #Sondagskool, #kampe, #jeugweke, ens.

Kinders kan nie vir lank stilsit nie. (Rêrig?)

So drie weke gelede op ʼn Saterdagmiddag gaan kyk ons die musiekblyspel Sneeuwitjie deur die Affies meisies (Afrikaanse Hoër Meisieskool) in die Staatsteater, drie ure lank. Die vierjarige Christiaan en sy driejarige sussie is saam. Ek kon dit nie glo nie, maar vir die volle duur van die vertoning (daar was twintig minute pouse) het nie een van hulle lastig of verveeld geword nie.Geïnteresserd

Hulle aandag is behou deur die METODE van aanbieding: energieke spel, variasie in gebeure en eenvoudige (vir hulle verstaanbare) taalgebruik.

Dis dus fisiek moontlik vir ʼn kind om vir ʼn lang tyd redelik stil te sit. Onder sekere omstandighede. Hier lê nou sommer ʼn uitdaging vir die kerk, dink ek toe.

Dis nie ʼn geheim nie dat kerkbesoek (lees erediensbywoning) die laaste dekade of twee wêreldwyd begin afgeneem het.

Waarom? Vir seker is daar nie net een rede nie. Maar my gut feeling laat my wonder of mense nie verveeld begin raak met die METODE waarop die Woord gekommunikeer word nie. Dit verklaar dalk waarom party ouens begin kriewel wanneer die oorbekende weereens breedvoerig herhaal word.

Dis logies dat die evangelie teëgestaan sal word en dis onvermydelik dat dit geïgnoreer sal word, maar dat dit oninteressant aangebied word – dis onvergeeflik! (Gerald Kennedy)

Gelukkig is dit nie oral die geval nie. Die basiese beginsels van effektiewe leermetodiek word in baie gevalle in die bedieningsmodel toegepas: variasie in die aanbieding, sinvolle visualisering, prikkelende vrae, aktuele temas en toepaslike verhale of voorbeelde ter illustrasie. Veral laasgenoemde is sonder uitsondering effektief – dit was immers ʼn leertegniek wat Jesus uitstekend bemeester het (Mark 4:33-34).

Die saaier saai die woord, het Jesus geleer. Van daardie tyd af het die saad (die Woord) niks verander nie, maar niemand gebruik deesdae ʼn saaisak nie – die METODE van saai het dus radikaal verander.

Leer hulle om alles te onderhou… Dit was Jesus se laaste opdrag. Die METODE wat ons hiervoor gebruik moet egter ʼn impak op die mensomgewing kan maak, anders sal die kosbare saad wegwaai.

Sondagskoolprogramme vir die moderne kind van gr R tot 11 met gratis voorbeeldlesse is beskikbaar by www.fxit.co.za.